İslam bir bütündür(kuranıkerim hadisi şerifler icma ve kıyas ile)

 Hz. Peygamber (s.a.v.), sahabesi Hz. Muâz bin Cebel’i Yemen’e vali ve kadı olarak gönderirken, ona hüküm verme konusunda önemli tavsiyelerde bulunmuştur. Bu hadis, İslam hukukunda içtihadın ve hüküm verme yöntemlerinin temelini oluşturması açısından büyük bir öneme sahiptir.

Hadisin Metni:

Hz. Peygamber (s.a.v.), Muâz bin Cebel’e (r.a.) şöyle sormuştur:

• “Sana bir dava getirildiğinde nasıl hüküm vereceksin?”

Muâz (r.a.) cevap vermiştir:

• “Allah’ın Kitabı (Kur’an) ile hükmederim.”

Peygamberimiz (s.a.v.) tekrar sormuştur:

• “Eğer Allah’ın Kitabı’nda bulamazsan?”

Muâz (r.a.) şöyle demiştir:

• “Resûlullah’ın sünneti ile hükmederim.”

Peygamberimiz (s.a.v.) yine sormuştur:

• “Eğer Resûlullah’ın sünnetinde de bulamazsan?”

Muâz (r.a.) bu durumda şu cevabı vermiştir:

• “Kendi görüşümle (içtihadımla) hükmederim.”

Bu cevaplar üzerine Hz. Peygamber (s.a.v.) Muâz’ın göğsüne vurarak şöyle buyurmuştur:

• “Resûlullah’ın elçisini, Resûlullah’ın razı olduğu şeye muvaffak kılan Allah’a hamdolsun!”

Bu hadis, İmam Ebû Dâvûd’un “Sünen” adlı eserinin “Zekât” bölümünde (Ebû Dâvûd, Zekât 5) ve İmam Tirmizî’nin “Sünen” adlı eserinin “Zekât” bölümünde (Tirmizî, Zekât 6) rivayet edilmiştir. Ayrıca, İmam Nesâî’nin “Sünen” adlı eserinin “Zekât” bölümünde (Nesâî, Zekât 46) ve İbn Mâce’nin “Sünen” adlı eserinin “Zekât” bölümünde (İbn Mâce, Zekât 1) de bu hadise yer verilmiştir.  

Bu kaynaklarda, Hz. Muâz bin Cebel’in Yemen’e vali ve kadı olarak gönderilmesi esnasında Hz. Peygamber’in (s.a.v.) ona hüküm verme konusunda sorduğu sorular ve Hz. Muâz’ın verdiği cevaplar detaylı bir şekilde aktarılmaktadır. Bu rivayetler, İslam hukukunda hüküm verme sıralamasını ve içtihadın önemini göstermesi açısından büyük bir öneme sahiptir.

İslam hukukunda hüküm verme sıralamasını ve içtihadın önemini göstermektedir. Muâz bin Cebel’in (r.a.) verdiği cevaplar, İslam hukukunda bir meselenin çözümünde izlenecek yöntemi şu şekilde sıralamaktadır:

1. Kur’an: Öncelikle meseleye dair hüküm, Allah’ın Kitabı olan Kur’an’da aranır.

2. Sünnet: Eğer Kur’an’da doğrudan bir hüküm bulunamazsa, Peygamber Efendimiz’in (s.a.v.) sünnetine, yani hadislerine ve uygulamalarına başvurulur.

3. İçtihat: Eğer meseleye dair ne Kur’an’da ne de sünnette bir hüküm bulunamazsa, bu durumda âlimler kendi bilgi ve birikimlerine dayanarak içtihatta bulunur, yani kendi görüşleriyle hüküm verirler.